| 34 |
Gamalt vandamál samfara biskupsþjónustunni
er tengsl hennar við vígsluröð. Á siðaskiptatímanum
vígðu allar kirkjur okkar biskupa (stundum nefndir súperintendentar
í staðinn fyrir biskupar) á þá biskupsstóla
sem fyrir voru í rómversk-kaþólsku kirkjunni.
Með þessu vildu þær gefa til kynna að þær
héldu áfram lífi og starfi hinnar einu, heilögu,
almennu og postullegu kirkju. Sumstaðar var vígsluröð
viðhaldið af biskupum en annars staðar, í fáum
tilvikum, voru biskupar eða súperintendentar vígðir
af prestum á þann hátt sem haldið var að
gert hafi verið í frumkirkjunni [1]. Ein afleiðing
þessa var skortur á einingu milli kirkna okkar sem hindraði
sameiginlegan vitnisburð, þjónustu og hlutverk. Þrátt
fyrir að vígsluröð biskupa væri rofin hafa
þessar ákveðnu kirkjur alltaf sýnt viðleitni
og framtak til að tryggja hina postullegu hefð kirkjunnar,
sem kirkju fagnaðarerindisins þjónað af biskupum.
Saga þessara kirkna sýnir trúmennsku þeirra
við postullega hefð kirkjunnar. Á undanförnum
hundrað árum hafa allar okkar kirkjur fundið fyrir
vaxandi þörf til að sigrast á þessum vanda,
svo hægt væri að tjá einum rómi hlutdeild
í lífi hinnar einu, heilögu, almennu og postullegu
kirkju. |
| 35 |
Vegna áðurnefndra vandamála
verður nú útlistaður í lengra máli
skilningur á postullegu einkenni allrar kirkjunnar, sérstaklega
hvað varðar postullega þjónustu, órofa
vígsluröð biskupa og sögulega vígsluröð
sem tákn. Allt tengist hér hvað öðru. |
| A |
Postullegt einkenni allrar kirkjunnar |
| 36 |
"Í trúarjátningunni
játum vér að kirkjan sé postulleg. Kirkjan
lifir í sambandi við postulana og boðun þeirra.
Sami Drottinn og sendi postulana, er áfram nálægur
í kirkjunni. Heilagur andi viðheldur kirkjunni í
postullegri hefð uns sagan fullkomnast í Guðs ríki.
Postulleg hefð í kirkjunni merkir, að ákveðin
einkenni kirkjunnar frá tímum postulanna vara við,
svo sem vitnisburður um postullega trú, boðun og fersk
túlkun fagnaðarerindisins, skírn og altarissakramenti,
afhending þjónustunnar milli kynslóða, samfélag
í bæn, kærleika, gleði og þjáningu,
þjónusta við sjúka og fátæka,
eining við nálægar kirkjur og hlutdeild í
þeim gjöfum sem Drottinn hefur gefið hverri um sig"
[2]. |
| 37 |
Kirkja nútímans hefur sama
hlutverk og postularnir, að færa fagnaðarerindið
öllum þjóðum, vegna þess að góðu
tíðindin um Jesú Krist eru opinberun á eilífri
áætlun Guðs að sætta alla sköpun í
Syni sínum. Kirkjan er kölluð til trúmennsku
við hinn postullega vitnisburð um líf, dauða, upprisu
og upphafningu Drottins síns. Kirkjan þiggur hlutverk
sitt og kraftinn til að uppfylla það sem gjöf hins
upprisna Krists. Kirkjan er þannig postulleg sem heild. "Að
kirkjan er postulleg merkir að hún er send af Jesú
til að vera fyrir heiminn, til að taka þátt í
hlutverki hans og þar með í verki hans sem sendi
Jesú, til að taka þátt í starfi Föður
og Sonar í krafti Heilags anda" [3]. |
| 38 |
Guð, Heilagur andi úthellir
gjöfum sínum yfir alla kirkjuna (Ef.:11-13, 1.Kor.12:4-11),
og kallar konur og karla, leika og lærða, til að leggja
sitt af mörkum til að rækta samfélagið.
Þannig tekur öll kirkjan og jafnframt sérhver meðlimur
hennar þátt í og leggur sitt af mörkum til
boðunar fagnaðarerindisins, með því að
sýna af trúmennsku hið óumbreytanlega eðli
kirkju postulanna á hverjum stað og tíma. Kirkjan
byggir ekki vitnisburð sinn eingöngu á orðum heldur
einnig á kærleika meðlima sinna hver til annars.
Þá hefur það mikla þýðingu
í vitnisburði kirkjunnar að hjálpa þeim
þurfandi; hvernig hún ráðstafar fjármunum
og öðrum gæðum; hvort hún lifir réttlátu
og árangursríku lífi; hvernig hún agar
og beitir valdi sínu og hvernig tilbeiðslulífi hennar
er háttað. Allt eru þetta tjáningarform sem
verða að hafa í brennidepli Krist, hið sanna Orð
Guðs, og vakna til lífs fyrir Heilaga anda. |
| 39 |
Þannig birtist postulleg vígsluröð
fyrst og fremst í postullegri hefð kirkjunnar allrar. Vígsluröðin
tjáir að verk Krists er varanlegt svo og framhald þess
sem kirkjan á hlutdeild í. [4] |
| 40 |
Innan postullegrar hefðar kirkjunnar
sem heildar þjónar postulleg vígsluröð
sérstöku hlutverki. Hún skerpir hina órofnu
hefð kirkjunnar og samfellt líf hennar í Kristi,
svo og trúmennsku hennar við orð og verk Jesú
Krists eins og þeim var miðlað af postulunum [5]. Vígðir
þjónar hafa það sérstaka verkefni að
bera þessari hefð vitni og að boða hana ferska og
af myndugleik hverri nýrri kynslóð. [6] |
| B |
Postulleg þjónusta |
| 41 |
Til að næra kirkjuna hefur Guð
gefið hina postullegu þjónustu, sem Drottinn sjálfur
stofnaði og veitti fyrir postulana. Frumskylda vígðra
þjóna er að safna saman og byggja upp líkama
Krists með því að boða og kenna Guðs
orð, þjóna að sakramentunum og leiða safnaðarlífið
í tilbeiðslu, vitnisburði og kærleiksþjónustu.
[7] Sá siður að vígja einstakling til ævilangrar
þjónustu með bæn, ákalli Heilags anda
og yfirlagningu handa minnir kirkjuna á að hlutverk sitt
fær hún frá Kristi sjálfum. Þessi
siður tjáir líka þann staðfasta ásetning
kirkjunnar að sýna trúnað og þakklæti
frammi fyrir því verkefni og gjöf. Hin mismunandi
hlutverk hinnar einu þjónustu sjást best í
uppbyggingu hennar. Hin þrefalda þjónusta biskups,
öldungs (prests) og djákna var viðtekið skipulag
í frumkirkjunni, enda þótt það breyttist
síðar töluvert í tímans rás og
er reyndar að þróast enn. [8] |
| 42 |
Gjafir Guðs eru fjölbreytilegar.
Það kallar á að þær séu skipulagðar
þannig að þær auðgi kirkjuna alla og einingu
hennar. Þessi fjölbreytni og sá fjöldi mismunandi
starfa sem hún fæðir af sér, krefst þjónustu
sem skipuleggur. Þetta er þjónusta tilsjónarinnar
episkope; að hlúa að öllu lífi safnaðarins,
að vera hirðir hirðanna og næra hjörð Krists
í samræmi við boð hans í gegnum aldirnar
og í samhljóðan við kristna menn á öðrum
stöðum. Kirkjan öll þarfnast episkope (tilsjónar)
og það hefur grundvallarþýðingu fyrir líf
hennar að þessu hlutverki sé sinnt af trúmennsku. |
| 43 |
Tilsjón með kirkjunni og hlutverki
hennar er sérstök ábyrgð biskupsins. Embætti
biskupsins einkennist af þjónustu og samskiptum innan
samfélags trúaðra. Ennfremur af þjónustu
með því samfélagi við umheiminn. Biskupar
predika orðið, hafa umsjón með þjónustunni
að sakramentunum og beita aga. Þeir gegna hirðishlutverki
fyrir hönd annarra hirða sem tilsjónarmenn og eru
tákn um stöðugleika og einingu innan kirkjunnar. Þeir
hafa tilsjón og gegna hirðisstarfi á því
svæði sem þeir eru kallaðir til. Þeir stuðla
að því að kenning kirkjunnar, tilbeiðsla
og þjónusta sakramentanna sé postulleg, almenn
og ein. Þeir bera þá ábyrgð að vera
leiðtogar að kristniboði kirkjunnar. [9] Ekkert þessara
verkefna má einangra frá lífi hinnar almennu
kirkju. |
| 44 |
Þjónusta tilsjónarinnar
er persónuleg, samábyrg og samfélagsleg. Hún
er persónuleg vegna þess að þannig verður
best sýnt fram á nærveru Krists meðal lýðs
síns með því að vígja persónu
til að boða fagnaðarerindið og kalla söfnuðinn
til að þjóna Drottni í einhuga vitnisburði.
Þjónustan er samábyrg: Í fyrsta lagi kallar
biskup saman þá sem eru vígðir til þjónustu
og tjá þarfir safnaðarins. Í öðru
lagi er þjónusta tilsjónarinnar samábyrg
vegna þess að biskupar tengja samfélagið í
umdæmi sínu kirkjunni um víða veröld
og hina almennu kirkju umdæmi sínu. Þá er
þjónusta biskupsins samfélagsleg vegna þess
að starf vígðra þjóna byggist á
lífi safnaðarins og þeir þurfa á virkri
þátttöku safnaðarins að halda til að
uppgötva vilja Guðs og leiðsögn Heilags anda. Í
flestum kirkjum okkar gerist þetta í samvinnu vígðra
og óvígðra á kirkjuþingum. Biskupar
ásamt öðrum þjónum og söfnuðinum
í heild bera ábyrgð á því að
valdi þjónustunnar í kirkjunni sé skipað
með reglulegum hætti. [10] |
| 45 |
Hinir persónulegu, samábyrgu
og samfélagslegu þættir tilsjónarstarfsins
koma fram á hverjum stað og á hverju svæði,
svo og í hinni almennu kirkju. |
| C |
Biskupsembættið í
þjónustu postullegrar vígsluraðar |
| 46 |
Grundvöllur þess að kirkjan
sé trú hinum postullega arfi er fyrirheit Drottins og
nærvera Heilags anda sem vinnur sitt verk í kirkjunni
allri. Hina órofa þjónustu tilsjónarstarfsins
ber að skilja í ljósi þess að þráður
hins postullega lífs og starfs kirkjunnar allrar er óslitinn.
Hin postullega vígsluröð biskupsembættisins
setur í brennidepil með sýnilegum og persónulegum
hætti hinn postullega arf hinnar almennu kirkju. |
| 47 |
Samfella hinnar postullegu vígsluraðar
er táknuð í vígslu biskups. Í þessari
athöfn safnast lýður Guðs saman til að biðja
fyrir og staðfesta val biskupsefnis. Við yfirlagningu handa
af hálfu þess biskups sem framkvæmir vígsluna
ásamt öðrum vígsluvottum, er kirkjan öll
að ákalla Guð í trausti fyrirheita hans um að
úthella heilögum anda yfir sáttmálslýð
hans (Jes.11:1-3, sbr. Veni Creator Spiritus og sálm 329 í
sálmabók, "Kom helgur andi", aths. þýð.).
Hin biblíulega athöfn að leggja hendur yfir einhvern
er rík af merkingu. Hún getur þýtt (meðal
annars) samsömun, að einhverjum sé falið hlutverk
eða hann boðinn velkominn. Þessi athöfn er notuð
í margvíslegu samhengi: Við fermingu, aflausn, lækningu
og vígslu. Annarsvegar er yfirlagning handa með bæn
viðurkenning og staðfesting á náðargjöf
sem Guð hefur þegar gefið; hinsvegar er þessi
athöfn viðhöfð þegar einhver er valinn til
sérstakrar þjónustu. Hver tilgangur eða merking
handayfirlagningar er ræðst af bæn eða yfirlýsingu
sem fylgir henni. Hvað biskupsembættið varðar þá
er vígsla í bæn og yfirlagningu handa athöfn
sem postularnir framkvæmdu og kirkjan hefur viðhaldið
í gegnum aldirnar. |
| 48 |
Við biskupsvígslu táknar
handayfirlagningin fernt: Í fyrsta lagi vitnar hún um
traust kirkjunnar á trúfesti Guðs við lýð
sinn og á fyrirheitinu um að Kristur er nálægur
kirkju sinni fyrir mátt Heilags anda til enda veraldarinnar;
í öðru lagi táknar yfirlagning handa vilja
kirkjunnar að vera trú frumkvæði Guðs og
gjöfum hans með því að lifa áfram
í hinni postullegu trú og hefð; í þriðja
lagi táknar handayfirlagning margra biskupa að þeir
og kirkjur þeirra meðtaka hinn nýja biskup og að
kirkjur þeirra séu hluti hinnar almennu kirkju[11]; og
í fjórða lagi þá táknar þessi
athöfn að þjónusta biskupsins og kennivald hennar
er flutt yfir á nýjar herðar í samræmi
við vilja Guðs og markmið. Þannig þiggur biskup
við vígslu sína tákn um guðlega velvild
og varanlegt umboð til að leiða kirkju sína í
sameiginlegri trú og postullegu lífi allra kirkna. |
| 49 |
Sú órofa hefð sem táknuð
er í biskupsvígslunni hlýtur að tengjast
lífi og vitnisburði um aldir í því
biskupsdæmi sem biskupinn er kallaður til. Í aðstæðum
okkar kirkna þar sem biskupsdæmin eiga sér langa
sögu, felst þessi samfella ekki aðeins í persónu
biskupsins. Sú staðreynd að kirkjur okkar hafa viðhaldið
þeirri skipan biskupsdæma og prestakalla sem fyrir var
endurspeglar þá viðleitni þeirra að viðhalda
hinu postullega starfi að boðun orðsins og sakramentanna
í hinni almennu kirkju. |
| D |
Órofa biskupsvígsla
sem tákn |
| 50 |
Kirkjan í heild sinni er tákn
fyrir ríki Guðs; [12] vígslan er tákn um
trúmennsku Guðs við kirkju sína, sérstaklega
í tengslum við tilsjón með starfi hennar. Að
vígja biskup í órofinni vígsluröð
(þ.e.a.s. í vígsluröð sem ætlað
er að sé komin frá postulunum sjálfum) er
einnig tákn. [13] Með þessu sýnir kirkjan
að henni er umhugað um að þráðurinn haldist
óslitinn í öllu hennar lífi og starfi. Að
auki styrkir vígsluröðin þá ætlun
kirkjunnar að varðveita varanlega eiginleika kirkju postulanna.
Svo að merking þessa tákns verði að fullu
ljós er nauðsynlegt að í vígsluathöfninni
sé almenn játning á trú kirkjunnar og
útskýring á því hlutverki sem hinn
nýi biskup er kallaður til. Á þennan hátt
er hin sögulega vígsluröð sem tákn sett
í órofa samhengi við samfellda boðun fagnaðarerindis
Krists og hlutverk kirkju hans. |
| 51 |
Að nota tákn hinnar órofa
vígsluraðar tryggir þó ekki að hver einstök
kirkja sýni á allan hátt trúmennsku gagnvart
postullegri trú, lífi og starfi. Klofningur hefur komið
upp milli kirkna þar sem vígsluröðin var órofin.
Og hún tryggir ekki heldur að biskup sé trúr
í þjónustu sinni. Engu að síður
er sú staðreynd að þetta tákn hefur reynst
varanlegt, stöðug áminning um trúmennsku og
einingu, og hvatning til að vitna um og gera að veruleika
það sem varir við í kirkju postulanna. [14] |
| 52 |
Það er ekki aðeins ein hefð
sem brýnir hina almennu kirkju að vera trú sinni
postullegu köllun. Þess vegna er kirkju sem hefur varðveitt
tákn hinnar órofa vígsluraðar, frjálst
að viðurkenna biskupsþjónustu í kirkju
sem hefur varðveitt biskupshefðina með prestlegri vígslu
í einstökum tilvikum á tímum siðaskiptanna.
Á sama hátt er kirkju sem hefur varðveitt hefðina
gegnum þess háttar vígsluröð frjálst
að taka upp samskipti með gagnkvæmri þátttöku
í biskupsvígslum við kirkju sem hefur varðveitt
órofa vígsluröð biskupa. Með þeim
hætti gætu slíkar kirkjur virt tákn órofa
vígsluraðar án þess að afneita postullegu
einkenni sínu [15]. |
| 53 |
Guðfræðilega hefur gagnkvæm
viðurkenning á kirkjum okkar og þjónustuhlutverki
þeirra forgang fram yfir tákn handayfirlagningarinnar
í órofa vígsluröð. Að þetta
tákn sé aftur upp tekið merkir ekki að verið
sé að fordæma starf þeirra kirkna sem áður
fyrr notuðu það ekki. Hér er frekar um að
ræða aðferð til að opinbera einingu og hefð
kirkjunnar á öllum tímum og á öllum
stöðum. |
| 54 |
Í þeim mæli sem kirkjur
okkar hafa verið aðskildar hefur þær allar skort
eitthvað af þeirri fyllingu sem Guð vill lýð
sínum til handa (Ef.1:23 og 3:17-19). Með því
að taka höndum saman og njóta þjónustu
biskupsembætta sem hafa náð sáttum og viðurkennt
hvert annað, verða kirkjur okkar trúrri köllun
sinni og einnig meðvitaðri um nauðsyn endurnýjunar.
Með því að deila lífi og þjónustu
í nánari og augljósari einingu, erum við
styrkt í að vinna áfram að þjónustu
Krists fyrir heiminn. |
| E |
Nýr vettvangur |
| 55 |
Sökum þess hve róttækt
samkomulag okkar er og tilgreint er í ofangreindum liðum,
er það ljóst að við höfum náð
nýjum áfanga á samferð okkar í trúnni.
Við höfum orðið sammála um eðli og tilgang
kirkjunnar (II. hluti), um trú hennar og
kenningu (III. hluti), sérstaklega er tekur
til hinnar postullegu hefðar allrar kirkjunnar, um postullegt
hlutverk innan hennar og um biskupsembættið í þjónustu
kirkjunnar (IV. hluti). |
| 56 |
Á grundvelli þessa samkomulags
trúum við; |
| |
|
að kirkjur okkar eigi af djörfung að viðurkenna
hver aðra og ganga þar með til nýs samfélags; |
| |
|
að sérhver kirkja í heild sinni hafi viðhaldið
órofa postullegri hefð vitnisburðar og þjónustu
(IV A); |
| |
|
að sérhverri kirkju hafi verið miðlað postullegri
þjónustu orðsins og sakramentanna með bæn
og yfirlagningu handa (IV B); |
| |
|
að sérhver kirkja hafi viðhaldið skipulagðri
vígsluröð biskupa innan þjónustuhefðar
sinnar, með áherslu á vígslu biskupa í
sögu og samhengi hinna fornu biskupsdæma (IV
C). |
| 57 |
Í ljósi alls þessa
þykir okkur að tími sé til kominn að allar
kirkjur okkar staðfesti saman gildi og notkun tákns hinnar
sögulegu órofa vígsluraðar biskupa (IV
D). Þetta táknar að þeim kirkjum sem ekki
hafa um skeið notað þetta tákn, er nú
frjálst að viðurkenna gildi þess. Þær
ættu einnig að meðtaka það án þess
að afneita sinni eigin postullegu hefð. Þetta merkir
ennfremur að þeim kirkjum sem hafa notað tákn
hinnar órofa vígsluraðar er frjálst að
viðurkenna veruleik biskupsembætta og postullegs arfs þeirra
kirkna sem ekki hafa órofa vígsluröð. |
|
[1] Sjá ritgerðir í
inngangi um biskupsþjónustuna í kirkjum okkar
og J. Halliburton, "Orders and Ordinations" í Essays
on Church and Ministry in Northern Europe, en það er viðbætir
við lokaskýrslu Porvoo-samkomulagsins (sbr. neðanmálsgr.2
í formála).
[2] Lima, þjónusta, gr.34.
[3] Niagara, gr.21.
[4] Lima, þjónusta, gr.35.
[5] Sbr. Lima, þjónusta, gr.34: skýringar.
[6] Lima, þjónusta, gr.35.
[7] Lima, þjónusta, gr.13.
[8] Sbr. Lima, þjónusta, gr.22.
[9] Lima, þjónusta, gr.29.
[10] Lima, þjónusta, gr.26, 29.
[11] Sjá Niagara, gr.91.
[12] Sjá gr.17-20 hér að ofan.
[13] Sjá gr.47 og 48 hér að ofan.
[14] Sjá gr. 36 hér að ofan.
[15] Sögulegt baksvið er reifað í Essays on Church
and Ministry in Northern Europe, sbr. neðanmálsgr.2 hér
að framan. |
