| A |
Nýtt tækifæri |
| 1 |
Fyrir handleiðslu Guðs hafa meðlimir lútersku
og anglíkönsku kirknanna um allan heim hafið samstarf
í boðun og þjónustu, og uppgötvað
hvað þeir eiga margt sameiginlegt. Í Evrópu
hafa kirkjudeildir okkar lifað hlið við hlið um aldir.
Um skeið hafa kirkjur okkar haft presta í löndum hver
annarrar. Þau störf hafa haft aukna þýðingu
með vaxandi flutningum fólks landa á milli. Þar
sem báðar hefðirnar fyrirfinnast innan sama svæðis
eins og í Norður-Ameríku og Suður- og Austur-Afríku
hafa ný tengsl myndast og staðbundið samkomulag gjarnan
verið gert. Á sama tíma verður sambandið
nánara milli meðlima þessara kirkjudeilda í
Evrópu. Það sannfærir okkur um að tími
sé til þess kominn að endurskoða og endurbæta
þá sáttmála sem fyrir hendi eru. |
| 2 |
Þessir sáttmálar[1] gefa færi
á misnánu samfélagi en hafa þó aðeins
að hluta komist í framkvæmd. Til dæmis hefur
stjórnmálaþróun í Eystrasaltslöndunum
hindrað framkvæmd þeirra í fimmtíu ár,
frá 1939 til 1989. Sáttmálarnir hafa verið
mismunandi vegna þess að anglíkanar hafa greint á
milli mismunandi lúterskra kirkna, á grundvelli þess
hvort biskupsvígsla var samfelld eða ekki. Samt sem áður
hafa kirkjur Norðurlanda og Eystrasaltsríkjanna ávallt
átt samfélag um sakramentin. Að auki eru Norðurlönd
í vaxandi mæli álitin eitt svæði og
kirkjur þeirra starfa nú náið saman, m.a.
á vettvangi norræna biskupafundarins og Kirknasambands
Norðurlanda. Stjórnmálabreytingar í Austur-Evrópu
hafa vakið með kirkjum Eystrasaltslandanna nýjar vonir.
Þær þróa nú sitt eigið kirkjulíf
og leggja sífellt meira af mörkum í hinu víðara
samfélagi kirknanna. Samstarf við þessar kirkjur
verður stöðugt mikilvægara þar sem hin hraða
þjóðfélagsþróun veitir þessum
kirkjum síaukin tækifæri. |
| 3 |
Kirkjur Norðurlanda og Eystrasaltsríkja vilja
efla samfélag við anglíkönsku kirkjurnar í
Bretlandi og á Írlandi, ekki aðeins einstakar þjóðkirkjur
heldur einnig kirkjuheildin. Nefndin fagnar nýjum samböndum
við lútersku kirkjuna í Lettlandi. Hún telur
að möguleiki hafi opnast að gera nýjan sáttmála
milli kirkna okkar sem greinir ekki á milli þeirra eins
og áður. |
| 4 |
Það eflir þessa trú okkar að
á nokkrum málþingum lúterskra og anglíkanskra
kirkna hafa menn nálgast guðfræðilega.[2] Ennfremur
hefur opinber viðurkenning ensku kirkjunnar og evangelísku
kirkjunnar í Þýskalandi á Meissen-yfirlýsingunni
gefið til kynna að sameiginlegur skilningur á eðli
hinnar almennu kirkju hafi aukist. |
| 5 |
Anglíkönsku kirkjurnar og þær
lútersku hafa einnig haft hag af hinni samkirkjulegu nálgun
orþódoxra-, rómversk-kaþólsku og
mótmælendakirkna á kenningum um kirkjuna, boðunina
og sakramentin. Þessi nálgun hefur leitt okkur fram hjá
skerjum misskilnings og mismunandi hugsunarháttar sem hefur
hindrað einingarviðleitni milli anglíkanskra og lúterskra
kirkna. Mikilvægur í þessu samhengi er sá
skilningur að leyndardómur kirkjunnar felist í því
að hún er líkami Krists; hún er lýður
Guðs á pílagrímsför; hún er samfélag
(koinonia), en síðast en ekki síst er hún
þátttaka í vitnisburði og þjónustu
Guðs við heiminn. Þetta veitir okkur möguleika
á að nálgast frá nýju sjónarhorni
spurningar um prests- og tilsjónarhlutverkið (episkope). |
| 6 |
Umfram allt þá stöndum við frammi
fyrir sameiginlegu verkefni sem er að vera samverkamenn Guðs
í verki hans meðal þjóða okkar á
tímum þegar óvenjuleg tækifæri gefast,
tímum sem má með sönnu kalla kairos[3]. |
| B |
Sameiginlegur grundvöllur kirkna okkar |
| 7 |
Trú, tilbeiðsla og andlegt líf kirkna
okkar á rætur sínar í hefð hinnar postullegu
kirkju. Við byggjum á arfi sem kominn er frá kirkjufeðrunum
og kirkju miðaldanna bæði beint og í gegnum túlkun
siðaskiptatímans. Öll teljum við kirkjur okkar
vera hluta hinnar einu, heilögu og almennu kirkju Jesú
Krists og að þær eigi þátt í hinu
postullega starfi Guðs lýðs. Við erum hluti hinnar
vestrænu hefðar í guðsþjónustulífi
og sameinumst um áherslur siðaskiptanna á réttlætingu
af trú svo og á orðið og sakramentin sem náðarmeðul.
Allt þetta felst í játningum okkar og helgisiðabókum.
Þeirri skoðun vex fylgi að þetta sé bandið
sem bindur kirkjur okkar saman og jafnframt framlag okkar til hinnar
samkirkjulegu hreyfingar. |
| 8 |
Þrátt fyrir landfræðilegan aðskilnað
og ólík tungumál, menningu og sögu, þá
eiga anglíkanskar kirkjur Bretlands og Írlands, og lúterskar
kirkjur Norðurlanda og Eystrasaltslanda mikið sameiginlegt,
ekki síst í sögulegu tilliti. Engilsaxneskir og
keltneskir trúboðar áttu stóran þátt
í útbreiðslu kristindómsins í Norður-Evrópu
og stofnuðu nokkra þekkta biskupsstóla á Norðurlöndum.
Hinn órofa vitnisburður hvers biskups á fætur
öðrum í sínu biskupsdæmi og ræktun
safnaðar- og guðsþjónustulífs í
kirkjum landa okkar, er órækur vitnisburður um samfellt
kristið líf í gegnum aldirnar, og um einingu kirknanna
á Englandi, Írlandi og í Norður-Evrópu. |
| 9 |
Kirkjur okkar, hver um sig, hafa gegnt veigamiklu hlutverki
í félagslegri og andlegri þróun þjóðar
sinnar. Við höfum gert okkur grein fyrir hlutverki okkar
gagnvart þjóðinni allri. Flestar hafa kirkjur okkar
sinnt sálusorgun og stundum lagalegri ábyrgð gagnvart
meirihluta fólks í löndum okkar. Nú á
dögum annast þær þetta starf í samvinnu
við aðrar kirkjur. |
| C |
Sameiginlegt hlutverk okkar nú á
dögum |
| 10 |
Kirkjur okkar og þjóðir standa nú
á tímum frammi fyrir nýjum verkefnum og tækifærum
á vettvangi hugmyndafræðilegra, félagslegra
og pólitískra breytinga í Evrópu.
Meðal þeirra má nefna: |
| |
a |
Vaxandi vitund meðal Evrópuþjóða um
að þær séu háðar hver annarri og
beri gagnkvæma ábyrgð; að þörf sé
á að bæta fyrir ranglæti sem stafar af hernaði
í Evrópu í margar aldir, en þó sérstaklega
á þessari öld og hefur haft áhrif á
allan heiminn. |
| |
b |
Ný tækifæri - sem eru sérstaklega áberandi
meðal Eystrasaltsríkjanna - til kristinnar boðunar,
endurnýjunar og safnaðarstarfs meðal allra þjóðanna;
ný framsetning á kristinni trú frammi fyrir ríkjandi
hagnýtri efnishyggju og þrá fjölda fólks
eftir andlegum gildum. |
| |
c |
Nauðsyn þess að bregðast við því
tómarúmi sem hefur skapast í Austur-Evrópu
við fall heildstæðs stjórnmálakerfis og
þeirri fjölhyggju sem í vaxandi mæli setur
mark sitt á þjóðfélög Bretlands,
Írlands og Norðurlanda. |
| |
d |
Tækifæri að vinna að friði, réttlæti
og mannréttindum; að draga úr andstæðum
milli ríkra þjóða og snauðra sem þjást
vegna efnahagslegrar ánauðar; að rétta hag fátækra
og örvæntingarfullra -sérstaklega innflytjenda,
flóttamanna og minnihlutahópa. |
| |
e |
Vistfræðilega umræðu innan og milli landa Norður-Evrópu
sem kirkjurnar eru byrjaðar að bregðast við með
jákvæðri guðfræði um sköpun og
holdtekju sem gefur jörðinni og lífinu varanlegt gildi
í öllum myndum þess. |
| |
f |
Nauðsyn samræðu og skilnings gagnvart fólki
af öðrum kynþáttum, menningarsvæðum
og trúarlegum hefðum sem eru samt félagar og samborgarar
hinnar nýju Evrópu. |
| 11 |
Allar helstu kirkjur Evrópu ræða nú
saman um áðurnefnd atriði, sérstaklega í
kjölfar Samkirkjulegs þings Evrópu (Basel, 1989),
sem Kirknasamband Evrópu (CEC) og Ráð kaþólskra
biskupa í Evrópu (Council of Catholic Bishops'Conferences
in Europe, CCEE) stóðu sameiginlega fyrir. Við hvetjum
eindregið til samráðs af þessu tagi og viljum
leggja okkar lóð á vogarskálarnar hvað
varðar nýjungar sem spretta fram af því. Með
því að byggja á þeirri einingu sem við
höfum nú þegar náð viljum við fyrir
slíkan vitnisburð og þjónustu efla enn nánari
einingu í framtíðinni. |
| 12 |
Innan hins víðara samhengis Lúterska
heimssambandsins og Sambands anglíkanskra kirkna (Anglican
Communion) hafa kirkjur okkar gert sér ljósa nauðsyn
þess að glíma við vandamál og verkefni
á heimsvísu. |
| 13 |
Frammi fyrir spurningum sem vakna um sameiginlegt verkefni
okkar nú á dögum, sameinast kirkjur okkar um að
lýsa það sem skyldu sína að þjóna
heiminum öllum sem og sínum eigin þjóðum.
Jafnframt sameinast þær um að boða læknandi
ást Guðs og sáttargerð í samfélögum
þar sem ofsóknir, kúgun og ranglæti hefur
ríkt. Þessi sameiginlega boðun í orði
og sakramenti áréttar leyndardóm kærleika
Guðs, nálægðar hans og ríkis hans. |
| |
[1]Sbr. neðanmálsgrein 2. í formála.
[2]Skrá yfir helstu texta einingarviðræðna
lúterskra og biskupakirkna fylgir sem viðauki við fullnaðarskýrslu
Porvoo-viðræðnanna.
[3]Kairos er grískt orð og þýðir
í þessu samhengi hinn rétti tími, eða
að tíminn sé fullnaður. |
